Ćwiczenia logopedyczne




PRZYKŁADY ĆWICZEŃ USPRAWNIAJĄCYCH NARZĄDY MOWY

 

 

          Przyczyną wadliwej wymowy wielu dźwięków naszej mowy jest niska sprawność ruchowa narządów mowy : języka, warg, podniebienia miękkiego i żuchwy.
         Rozwój mowy dziecka jest uzależniony od dojrzewania narządów artykulacyjnych i rozwoju ich motoryki. Dziecko od urodzenia ćwiczy narządy mowne podczas ssania, połykania i żucia. To umożliwia wymowę pierwszych głosek. Do prawidłowej wymowy potrzebne są precyzyjne ruchy wszystkich narządów mownych. Dziecko musi posiadać umiejętność wykonywania świadomych ruchów języka, warg i żuchwy oraz czuć ich ułożenie. Często bywa jednak, że z różnych przyczyn poziom motoryki narządów mowy jest znacznie obniżony, np.: nieukończony  rozwój mowy, niska sprawność mięśni narządów (język wiotki, wargi mało elastyczne), skrócone wędzidełko języka, język zbyt gruby, masywny, wady zgryzu oraz złe nawyki środowiskowe.

      Systematycznie prowadzone kilkuminutowe ćwiczenia mogą wspomóc oczekiwane efekty logopedyczne. Ćwiczenia narządów mowy powinny być wykonywane bardzo dokładnie,    bez pośpiechu. Należy pamiętać aby czas trwania i liczbę powtórzeń dostosować
do indywidualnych możliwości i potrzeb dziecka. Ponieważ dzieci przedszkolne są w tzw. wieku zabawy, więc ćwiczenia usprawniające również powinny być prowadzone w formie zabawy, która daje znacznie lepsze efekty niż nauka i przymus.

      Ćwiczenia rozwijające motorykę narządów artykulacyjnych powinny być wykonywane nie tylko przy korekcji zaburzeń mowy, ale także przy poprawianiu wyrazistości  i płynności mowy oraz w profilaktyce zaburzeń.

 

ZABAWY I ĆWICZENIA WARG I POLICZKÓW

 

Minki - naśladowanie min: wesołej - płaskie wargi, rozciągnięte od ucha do ucha, uśmiech szeroki, smutnej - podkówka z warg, obrażonej - wargi nadęte, zdenerwowanej - wargi wąskie.
Całuski - przesyłanie całusków, wargi wysunięte do przodu, cmokanie.
Rybka - wysuwanie warg do przodu  i rozszerzanie na końcu jak u ryb.
Zły pies - naśladowanie złego psa, unoszenie górnej wargi, wyszczerzanie zębów, warczenie psa.
Gorąca zupa – dmuchanie na złożone w kształcie talerza ręce.

Echo - dobitne wymawianie za rodzicem samogłosek a, o, e, u, y, i.
Kotki - dziecko robi pyszczek (wargi do przodu) i przesuwa nim w prawą i w lewą stronę. Kotek ma wąsy i nimi porusza (między wargami dziecko trzyma słomkę). Kot ziewa, oblizuje się itp.
Masaż warg - nagryzanie zębami wargi dolnej, potem górnej.
Baloniki - nabranie powietrza i zatrzymanie go w wydętych policzkach, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego, balon pękł - dziecko palcami uderza w policzki.                                                 

Zajęczy pyszczek – wciąganie policzków do jamy ustnej.
Motorek - parskanie wargami, naśladowanie odgłosu motoru, traktora.
Wzywanie pomocy - wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e-o  - naśladowanie karetki pogotowia, i-u  - naśladowanie policji,  e-u  - naśladowanie straży  pożarnej. Naprzemienny uśmiech i „ryjek”.

Mocne zaciskanie warg.

Nakładanie dolnej wargi na górną (chowanie górnej wargi), górnej na dolną.

Naśladowanie warkotu motoru.

 

ZABAWY I ĆWICZENIA JĘZYKA


Kotki - kotek pije mleko (szybkie ruchy języka w przód i w tył, kotek oblizuje się (czubek języka okrąża szeroko otwarte wargi).
Zmęczony piesek - dziecko naśladuje pieska, który głośno oddycha i język  ma mocno wysunięty na brodę.

Sięgnij jak najdalej - kierowanie języka do nosa, do brody, w prawą i w  lewą stronę.
Szczoteczka - język to szczoteczka do zębów, która po kolei czyści zęby górne od strony zewnętrznej i wewnętrznej, a następnie zęby dolne z obu stron. W trakcie zabawy naśladujemy płukanie buzi wodą - powietrze z jednego policzka przechodzi do drugiego itp.
Język na defiladzie - język maszeruje jak żołnierz:
na raz - czubek języka na dolną wargę,
na dwa - czubek języka do prawego kącika ust,
na trzy - czubek języka na górną wargę,
na cztery - czubek języka do lewego kącika ust.
Cyrkowiec - język próbuje wykonać różne sztuczki np.
górkę - czubek języka oparty o dolne zęby, środek się wybrzusza, rurkę - przez którą można wdychać lub wydychać powietrze, szpilkę - układanie wąskiego języka, wahadełko - przesuwanie językiem do kącików ust w stronę prawą i lewą, język nie dotyka warg.
Łyżeczka - unoszenie przodu i boków języka,
Łopatka - wysuwanie płaskiego i szerokiego języka, itp.
Koniki - czubek języka uderza o podniebienie i opada na dół. Raz konik idzie wolno,
to biegnie, parska, śmieje się iha, iha.
Żabka - dziecko z talerzyka zbiera płatki kukurydziane za pomocą czubka  języka, stara się wyciągnąć długi język, jak u żaby.
Język masażysta - czubek języka masuje delikatnie podniebienie, dziąsła na górze i dole, wargi, policzki od środka, próbuje rysować kreseczki, kółeczka.

Oblizywanie talerzyka po deserku .

Unoszenie języka za górne zęby i „zaglądanie”: do gardła.

„Ssanie” cukierka językiem, kląskanie językiem. Masaż języka przez wsuwanie
go i wysuwanie przez lekko zbliżone zęby.


ZABAWY I ĆWICZENIA PODNIEBIENIA MIĘKIEGO


Zabawa z wykorzystaniem bajeczki logopedycznej „Chory Tomek”:
Tomek bardzo źle się czuł i zachorował. Chłopiec był  kapryśny, nie chciał jeść, był senny
i bardzo kaszlał (naśladowanie ziewania przy nisko opuszczonej szczęce dolnej, kaszel
z językiem daleko wysuniętym
do przodu). Mamusia wezwała pogotowie (eo, eo, au, au,). Przyjechała pani doktor i zaleciła Tomkowi płukanie gardła, połykanie tabletek, picie syropu (naśladowanie tych czynności) oraz inhalacje (zaciskanie na przemian dziurek nosa  i wolne oddychanie). Chłopiec bardzo zmęczony, ziewa i zasypia. Podczas spania chrapie (na wdechu i wydechu).

Nadmuchiwanie baloników.
Puszczanie baniek mydlanych.
Echo - powtarzanie sylab: ka, ko, ke, ku, ky, ki, ką, kę; ak, ok, ek, uk, yk, ik, ąk, ęk; aka, oko, eke, uku, yky, iki; tak samo z głoską „g”.  Głębokie oddychanie ustami przy zaciśniętych nozdrzach. Głębokie oddychanie nosem przy zamkniętych ustach.

Dmuchanie na piłeczkę np. strzelanie bramek, prowadzenie po torze.

Dmuchanie na łódeczki na wodzie.

 



ZABAWY I ĆWICZENIA SZCZĘKI DOLNEJ


Naśladowanie ziewania.
Wąchanie kwiatów - duży wdech nosem i wydech ustami z jednoczesnym wymawianiem głoski aaa (jako zachwyt), ooo (jako zdziwienie).
Chwytanie górnej wargi dolnymi zębami.
Opuszczanie i unoszenia dolnej szczęki. Wymawianie szerokiego a i przechodzenie
do wymawiania a połączonego z głoską s (aaas).
Ruchy szczęki dolnej w prawo i w lewo przy wargach rozchylonych i zamkniętych.
Głęboki wdech nosem i wydech ustami z jednoczesną wymową głoski a, tak samo z wymową głoski o.

 

 

 

 


 


Literatura:
G. Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP, Warszawa 1994
E. Minczakiewicz, Logopedia, WSiP, Warszawa
E. Sachajska, Uczymy poprawnej wymowy, WSiP, Warszawa 1981
I. Styczek, Logopedia, PWN, Warszawa 1983                                                                                                                           

 opracowała: Wioleta Wojtunik



powered by cmsimple.dk - template by cmsimple-styles.com